เพดานปากแคบ กับโรคหยุดหายใจขณะหลับ..อย่ามองข้าม

ศาสตราจารย์นายแพทย์ วิชญ์ บรรณหิรัญ
American Board of Sleep Medicine,
Certified international sleep specialist

   เพดานปากแคบ…อาจไม่ใช่เรื่องเล็ก เมื่อโครงสร้างในปาก ส่งผลต่อการหายใจและการนอนหลับ หลายคนที่มีปัญหา นอนกรน คัดจมูกเรื้อรัง หรือหลับไม่สนิท อาจเคยตรวจจมูก ตรวจคอ หรือพยายามปรับพฤติกรรมการนอนมาแล้วหลายอย่าง แต่ยังไม่ทราบว่า “เพดานปากและขากรรไกรบน” อาจเป็นอีกหนึ่งปัจจัยสำคัญที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับ

    ในทางการแพทย์พบว่า ผู้ที่มี เพดานปากแคบหรือโก่งสูง มักมี

• โพรงจมูกแคบ อากาศผ่านได้ยาก
• พื้นที่ในช่องปากสำหรับวางลิ้นน้อย
• โอกาสที่ทางเดินหายใจจะยุบตัวขณะหลับมากขึ้น

   การขยายเพดานปากคืออะไร ?

        การขยายเพดานปาก (Palatal / Maxillary Expansion) เป็นแนวคิดการรักษาที่มุ่ง เพิ่มความกว้างของขากรรไกรบนและฐานโพรงจมูก เพื่อช่วยให้การหายใจทางจมูกดีขึ้น และลดความแคบของทางเดินหายใจส่วนบน อย่างไรก็ตาม วิธีการรักษาจะ แตกต่างกันตามอายุและสภาพกระดูก ไม่ใช่ทุกคนที่เหมาะกับวิธีเดียวกัน ปัจจุบัน มีวิธีการต่าง ๆ ดังนี้

1.   Rapid Maxillary Expansion (RME) ใช้ในเด็กหรือวัยรุ่นตอนต้นที่กระดูกเพดานยังไม่ปิด ในเด็กบางรายอาจช่วยลดการกรน และช่วยการหายใจขณะหลับ

2.  Miniscrew-Assisted Rapid Palatal Expansion (MARPE) ใช้หมุดยึดกับกระดูกเพดาน เหมาะกับวัยรุ่นตอนปลายหรือผู้ใหญ่ตอนต้นบางราย เพื่อเพิ่มแรงขยายไปที่กระดูกโดยตรงมากขึ้น

3.  Surgically Assisted Rapid Palatal Expansion (SARPE) เป็นการขยายเพดานปากร่วมกับการผ่าตัด ใช้ในผู้ใหญ่ที่กระดูกเพดานปิดสนิท ให้ผลการขยายเชิงโครงสร้างที่ชัดเจน แต่เป็นหัตถการที่ต้องพิจารณาอย่างรอบคอบ

4.  Distraction Osteogenesis Maxillary Expansion (DOME) เป็นเทคนิคที่พัฒนาขึ้นเพื่อผู้ใหญ่ที่มีเพดานปากแคบและมี OSA ใช้การผ่าตัดขนาดเล็ก ร่วมกับการขยายกระดูกอย่างค่อยเป็นค่อยไป งานวิจัยบางส่วนพบว่าช่วยลดการกรนและปรับคุณภาพการนอนหลับในผู้ป่วยที่เหมาะสม

5.  Endoscopically Assisted Surgical Expansion (EASE) เป็นการขยายเพดานปากแบบผ่าตัดเล็กผ่านกล้อง เน้นการเพิ่มความกว้างของฐานโพรงจมูก อาจช่วยให้หายใจทางจมูกโล่งขึ้น และช่วยบรรเทาอาการที่เกี่ยวข้องกับการนอนหลับในบางราย

• ไม่สามารถใช้ทดแทนการรักษามาตรฐานได้ทุกกรณี
• มักใช้เป็น การรักษาเสริม ในผู้ที่มีปัญหาโครงสร้างร่วมด้วย
• การเลือกวิธีที่เหมาะสม ต้องพิจารณาจากหลายปัจจัย เช่น อายุ โครงสร้าง และความรุนแรงของโรค